Jak zaplanować, wdrożyć i realizować projekt edukacyjny w duchu STEAM w pracy z uczniami ze SPE?

folder_openSTEAM w pigułce
commentBrak komentarzy

Projekt edukacyjny to w mojej ocenie najskuteczniejsza metoda aktywizująca, którą od wielu lat wykorzystuję w pracy z uczniami ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi. 

Realizowane projekty są odpowiedzią na zdiagnozowane problemy, trudności, ale także spersonalizowane potrzeby moich uczniów.  Wynikają one ze specyfiki niepełnosprawności intelektualnej, czyli niższego niż u przeciętnego dziecka potencjału intelektualnego,  zaburzeń w zakresie umiejętności społecznych i komunikacyjnych, trudności w  opanowaniu technik szkolnych w tradycyjnej formie oraz deficytów w zakresie na przykład orientacji przestrzennej, logicznego myślenia, pamięci, czy wyobrażeń. 

Projekt sprawdzi się w każdej zróżnicowanej klasie, do której uczęszczają zarówno dzieci i młodzież z uzdolnieniami, indywidualnymi predyspozycjami, jak i  uczniowie z dysfunkcjami, deficytami oraz różnymi niepełnosprawnościami. 

Pozwala na realizację treści programowych na każdym przedmiocie. Wystarczy tylko wraz z uczniami umiejętnie dopasować zadania, określić realny czas realizacji, dobrać sprzęt, środki dydaktyczne i zaprosić do współpracy ciekawe osoby, a czasami nawet instytucje. 

Projekt pozwala na spersonalizowanie form pracy. Każdy uczeń ze względu na swoje preferencje może pracować samodzielnie, w parach lub w zespole. Nie bez znaczenia jest tutaj także możliwość dostosowania tempa pracy ucznia, rodzaju aktywności i preferowanej formy prezentacji rezultatów projektu. 

Prawie każdy realizowany przez moich uczniów projekt jest przez nich dokumentowany na specjalnie w tym celu założonym blogu, co sprawia, że oni sami, ale także ich najbliżsi mogą na bieżąco obserwować efekty pracy realizatorów. To wpływa na zwiększoną motywację, dbałość o produkty projektu, trzymanie się harmonogramu i trwałość projektu. 

Publikowanie na blogu wcześniej przygotowanych materiałów rozwija ich kompetencje cyfrowe. Uczą się wykonywania i edycji zdjęć, nagrywania i obróbki wideo, pisania tekstów, publikowania i osadzania treści w przestrzeni internetowej. 

Nauczyciele w trakcie procesu projektowego mają szansę na obserwację uczniów w różnych zespołach klasowych. Mogą ocenić ich zaangażowanie w wykonywane zadanie, wiedzę w różnorodnych obszarach, umiejętność współpracy z innymi, rozwiązywanie problemów, zgłaszanie swoich propozycji, ale przede wszystkim wykorzystywanie zdobytych wcześniej umiejętności w zadaniach praktycznych. 

Podczas realizacji projektów moi uczniowie:

  • współpracują ze sobą
  • rozwiązują problemy
  • uczą się odpowiedzialności za siebie i innych
  • rozwijają kompetencje językowe i komunikacyjne
  • poszerzają umiejętności cyfrowe
  • mają szansę na sprawdzenie w praktyce swoich kompetencji emocjonalno-społecznych 
  • wykazują się wiedzą, umiejętnościami i odpowiednimi postawami
  • działają praktycznie w duchu STEAM, co przekłada się na ich zaangażowanie i doświadczenie sprawstwa i sukcesu edukacyjnego

W przypadku uczniów ze SPE ważne, aby projekty były spójne  z możliwościami i opierały się o praktyczne działanie.

W ostatnich kilku latach zrealizowałam z moimi uczniami kilka autorskich projektów edukacyjnych. Wiele z nich było wynikiem wygranych konkursów i otrzymanych grantów finansowych. Wszystkie miały ogromne wpływ na rozwój poznawczy, intelektualny, dydaktyczny i społeczny moich uczniów. Wiele z nich była zaplanowana w oparciu o działania STEAM.

Wdrożenie projektów edukacyjnych w duchu STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) może być bardzo satysfakcjonujące, ponieważ integruje różne dziedziny w celu promowania interdyscyplinarnego podejścia do nauki.

Ważne  kroki, które mogą pomóc w realizacji projektów edukacyjnych opartych na STEAM:

  1. Określcie cele projektu. Zdefiniujcie cele edukacyjne, jakie chcecie osiągnąć.

Upewnijcie się, że cele obejmują elementy nauki, technologii, inżynierii, sztuki i matematyki. Źle cele nie są zbyt długoterminowe i czy jest możliwe określenie celów przystankowych, etapowych,  które dadzą uczniom pozytywne wzmocnienie i motywację do dalszych działań.

       2. Wybierzcie wspólnie temat, który zainteresuje uczniów, będzie dla nich zrozumiały, będzie im bliski i umożliwi integrację różnych dziedzin STEAM.

        3. Stwórzcie odpowiednie zespoły. Klasy w szkole specjalnej są mało liczne, w związku z tym czasami zespół stanowią wszyscy uczniowie w klasie. Utwórzcie zespoły uczniowskie, które będą pracować nad różnymi aspektami projektu. Zachęcajcie do współpracy i wymiany pomysłów między uczniami różnych specjalizacji.

       4. Planowanie i projektowanie. Pomóż uczniom w opracowaniu planu projektu, w którym uwzględnione są wszystkie dziedziny STEAM. Ważne, aby plan był wykonalny i niezbyt skomplikowany, co pomoże w jego monitorowaniu.

        5. Zasoby edukacyjne. Nauczyciel powinien zapewnić dostęp do różnorodnych zasobów i pomocy edukacyjnych, takich jak książki, filmy, narzędzia do projektowania, oprogramowanie itp. 

        6. Realizacja projektu. Wspierajcie się wzajemnie uczniów w procesie projektowym. Monitorujcie na bieżąco postępy, aby upewnić się, że projekt rozwija się zgodnie z planem.

         7. Prezentacja projektu. Bardzo ważnym i niezbędnym elementem kończącym i podsumowującym projekt jest prezentacja rezultatów. Zorganizujcie sesję prezentacyjną, na której uczniowie będą mogli podzielić się swoimi projektami z innymi uczniami, nauczycielami i rodzicami.

         8. Współpraca z lokalnymi społecznościami i ekspertami. Czasami niezbędna jest współpraca, ale też pomoc instytucji lub ekspertów. To zawsze dodatkowy walor tych przedsięwzięć. Warto organizować wizyty studyjne, prelekcje i warsztaty z udziałem specjalistów.

         9. Przeprowadźcie ewaluację i ustalcie wspólne rekomendacje do dalszego rozwoju i doskonalenia. Warto, aby nauczyciel pozyskał opinie od uczniów, nauczycieli i ekspertów w celu doskonalenia i rozwijania przyszłych projektów.

Trudności i przyczyny niepowodzeń projektowych

Niewłaściwie zaplanowane i wdrożone bez porozumienia z uczniami projekty mogą okazać się ogromnym wyzwaniem, napotkać na opór i niechęć beneficjentów  i nie zawsze zakończą się sukcesem. Dlatego ważne, aby tematyka, czas realizacji projektu, planowane działania i aktywności były pod kątem trudności, atrakcyjności i zróżnicowania dostosowane do grupy projektowe. Istotny jest właściwy dobór liderów i bieżący monitoring oraz wzmacnianie pozytywne i motywowanie uczniów. 

Dobre praktyki w zakresie realizowanych projektów.

” Na logikę”, to mój autorski, ogólnopolski projekt, który w ramach programu eTwinning realizowałam wraz  z uczniami z lekką i umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną. 

Jego celem była integracja z uczniami ze szkół ogólnodostępnych za pomocą przygotowywanych, wdrażanych i wykorzystywanych gier i zabaw logicznych z wykorzystaniem mat edukacyjnych, robotów, akcesoriów edukacyjnych i nowych technologii. 

Uczniowie w poszczególnych szkołach przygotowywali propozycje gier i zabaw, a następnie konsultowali z kolegami projektowymi. Ulepszali swoje propozycje i  publikowali je na specjalnie w tym celu założonym blogu, co umożliwiało szerokie ich wykorzystywanie i upowszechnianie w sieci.

W wyniku tych wspólnych działań powstały gry w programie scratch, karty pracy do kodowania robotów- ozoboty, propozycje ćwiczeń z robotami- Dash i dot. Uczniowie przygotowali także gry planszowe i interaktywne w tym sudoku i trimino. 

 

Zapraszam do przeczytania o działaniach projektowych 

Rys. 1 Obraz z działań projektowych projektu „Na logikę”. Konstruowanie elementów z klocków SKRIKIT. 

 

”5 sposobów na matematykę” to autorski projekt edukacyjny, który realizowany był z uczniami z umiarkowaną i lekką niepełnosprawnością intelektualną, w tym z dziećmi ze spektrum autyzmu. Jego zadania polegała na praktycznym działaniu w połączeniu z nowymi technologiami w obszarze matematyki, zajęć artystycznych, robotyki i inżynierii. 

Uczniowie dowiadywali się, jak i gdzie w najbliższym otoczeniu możemy wykorzystać matematykę. Tworzyli między innymi interaktywne zadania i ćwiczenia, zbudowali przestrzenne pomoce dydaktyczne. Zorganizowali sklepik szkolny i szkolną kawiarenkę budując w tym celu stelaże i potykacze. Przygotowywali ozdoby świąteczne i uczyli się posługiwania odpowiednimi sprzętami elektronicznymi i AGD. 

Zapraszamy do pogłębienia wiedzy na temat projektu.

ORE-AMA- KO-  To interdyscyplinarny projekt, który realizowaliśmy z uczniami ze Szkoły Podstawowej w Dąbrówce oraz Szkoły Podstawowej z Cypru. Zadaniem projektu było poznanie różnorodności biologicznej lasów deszczowych, ochrona klimatu, kształtowanie umiejętności i postaw proekologicznych i prozdrowotnych, integracja, a także współdziałanie w obrębie kilku przedmiotów, takich jak matematyka, biologia, przyroda, informatyka, zajęcia rozwijające kreatywność. 

Uczniowie konstruowali, budowali, tworzyli interaktywne zasoby, kodowali i programowali roboty, ale także rozwijali kompetencje językowe.

W trakcie realizacji projektu uczniowie na przykład:

  • zaprojektowali i stworzyli fantastyczną makietę lasu deszczowego
  • opracowali projekt i samodzielnie wykonali ekologiczny model pojazdu, który przemieszczać się ma pomiędzy poznawanymi w projekcie miejscami takimi jak Borneo, Amazonia i Kotlina Konga
  • chcąc lepiej poznać omawiane regiony, uczniowie przygotowali lapbooki
  • odbyły się także warsztaty kulinarne
  • organizowaliśmy konferencje międzyszkolne za pomocą różnorodnych komunikatorów
  • wykonywaliśmy eksperymenty biologiczne i chemiczne
  • skonstruowaliśmy ekologiczne roboty, napędzane elektroniką
  • powstały mapy myśli, notatki graficzne, obrazy artystyczne
  • wspólnie nagraliśmy piosenkę o konieczności ochrony lasów deszczowych
  • opracowaliśmy tajne szyfry, za pomocą których informowaliśmy odbiorców projektu o ważnych aspektach ochrony przyrody.

 

O projekcie przeczytacie TUTAJTUTAJ

Rys. 2 Obraz makiety lasu deszczowego powstałej w ramach projektu.

Moi uczniowie realizowali także między innymi takie projekty jak:

 

Autor: Zyta Czechowska – pedagożka specjalna, wykładowczyni akademicka. Nagrodzona tytułem Nauczyciela Roku 2019 w konkursie organizowanym przez „Głos Nauczycielski”. Absolwentka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza na kierunku pedagogika specjalna.