STEAM dla dzieci: Jak rozwijać umiejętności techniczne i kreatywność już od najmłodszych lat

Już od najmłodszych lat, w przedszkolu i szkole, dzieci powinny mieć możliwość rozwijania swoich umiejętności technicznych i kreatywności. Te dwa aspekty są niezwykle ważne w kontekście przyszłej kariery zawodowej. Innowacyjność i myślenie projektowe to umiejętności, które można i należy kształtować od samego początku.

Edukacja techniczna w przedszkolach i klasach 1-3 ma fundamentalne znaczenie dla rozwoju dzieci. Możemy rozbudzać w nich ciekawość świata, kreatywność oraz umiejętność rozwiązywania problemów. Tego typu zajęcia pomagają kształtować myślenie przyczynowo-skutkowe, zdolności manualne oraz zdolność logicznego myślenia.

Wprowadzanie podstaw inżynierii i projektowania w przedszkolach i w edukacji wczesnoszkolnej pozwala dzieciom lepiej zrozumieć otaczający je świat. Poprzez zabawę i eksperymenty, mogą one odkrywać prawa fizyki, budować proste konstrukcje oraz ćwiczyć umiejętność pracy w zespole. To niezwykle ważne doświadczenia, które przygotowują je do dalszej nauki oraz pracy.

 

Zanim zaczniemy poszukiwać rozwiązań technologicznych, sprzętów czy klocków konstrukcyjnych, powinniśmy najpierw zadbać o środowisko, w którym dziecko funkcjonuje. Zacznijmy od stworzenia w domu, przedszkolu czy szkole przestrzeni, gdzie dzieci mogą swobodnie eksperymentować i tworzyć. Miejsce do eksperymentowania i nasze wsparcie spowoduje, że dzieci będą czuły się bezpiecznie podczas odkrywania i rozwiązywania problemów. Kierujmy do dzieci pytania otwarte, które pobudzają ich wyobraźnię i zachęcają do dalszego poznawania. Nie zapomnijmy również, że najlepiej uczymy się na błędach. Nauczmy dzieci, że błędy to część procesu uczenia się. Pozwólmy im eksperymentować, popełniać błędy i samodzielnie je naprawiać. Nasza rola to wspieranie, a nie ocenianie, to pozwoli na zachowanie motywacji do dalszego poznawania.

Już od przedszkola warto wdrażać etapy pracy nad projektem. Pierwszym krokiem w projektowaniu i budowaniu prostych konstrukcji jest planowanie. Dzieci powinny przemyśleć, co chcą zbudować, jakie materiały będą potrzebne i jak to zrobić. Zachęcajmy je do szkicowania i rysowania swoich pomysłów. Po opracowaniu planu dzieci mogą zacząć budowanie swojej konstrukcji, używając różnych materiałów, takich jak klocki, patyczki, słomki, tektura, drewno lub karton, aby stworzyć stabilną i interesującą strukturę. Ważne jest, aby dzieci eksperymentowały, testowały i poprawiały swoje konstrukcje w trakcie procesu budowania. Po zakończeniu budowy, dzieci mogą sprawdzić, czy ich konstrukcja spełnia zamierzone, wcześniej ustalone cele. Jeśli coś wymaga poprawy, to zachęćmy je do modyfikowania i ulepszania swojej pracy. To ważny etap, który uczy dzieci rozwiązywania problemów i iteracyjnego podejścia do projektowania.

Ważnym elementem kształtowania umiejętności technicznych i kreatywności u młodych ludzi jest rozwijanie ich umiejętności prezentacji i komunikacji. Dzieci powinny mieć okazję do prezentowania swoich pomysłów czy projektów przed rówieśnikami oraz dorosłymi. Ćwiczenie mówienia przed publicznością nie tylko rozwija pewność siebie, ale także uczy logicznego myślenia i jasnego wyrażania swoich myśli. Równie ważna jest umiejętność aktywnego słuchania i zadawania pytań, które pomagają lepiej zrozumieć prezentowane treści. Szkoła i rodzice powinni dawać dzieciom okazje do występów, dyskusji oraz konstruktywnej informacji zwrotnej, aby mogły doskonalić swoje umiejętności komunikacyjne. Współpraca między nimi jest niezbędna, aby zapewnić spójne i skuteczne podejście do edukacji STEAM. Rodzice mogą aktywnie uczestniczyć w zajęciach szkolnych, pomagając w przygotowaniu materiałów, prowadzeniu warsztatów lub organizacji wydarzeń.

Nauczyciele z kolei powinni utrzymywać stały kontakt z rodzicami, informując ich o postępach i wyzwaniach dzieci. Wspólne ustalanie celów i strategii rozwoju umiejętności zapewni spójność działań i zaangażowanie obu stron. Ważne jest również, aby rodzice i nauczyciele wspólnie identyfikowali talenty i zainteresowania dzieci, by móc je efektywnie rozwijać.

Już od przedszkola dzieci poznają zasady pracy w grupie. Uczenie dzieci pracy zespołowej i wspólnego dążenia do celu nie tylko rozwija ich kompetencje społeczne, ale również uczy kreatywnego myślenia oraz poszukiwania niestandardowych rozwiązań. Podczas zajęć o charakterze inżynieryjnym w przedszkolu, dzieciom często stawia się wyzwania, które wymagają współpracy i wymiany pomysłów. Pozwala to na naukę rozwiązywania problemów w przyjaznej atmosferze, gdzie każdy może się wypowiedzieć i wnosi swój wkład. Nauczyciele powinni stworzyć bezpieczną przestrzeń, w której dzieci nie boją się popełniać błędów, a wręcz traktują je jako część procesu uczenia się. Dzięki temu przedszkolaki nabywają pewności siebie, otwartości na nowe pomysły oraz umiejętności komunikacji i negocjacji.

Klocki konstrukcyjne, lego czy kolorowe kubeczki pomagają rozwijać wyobraźnię przestrzenną, umiejętności logicznego myślenia i rozwiązywania problemów. Roboty takie jak Photon, Ozobot czy Skribot uczą podstaw programowania, a przy okazji zapewniają dobrą zabawę. Poprzez łączenie klocków, budowanie konstrukcji i kodowanie na prostych platformach, dzieci w naturalny sposób zdobywają wiedzę z zakresu inżynierii, technologii i matematyki. Połączenie nauki i zabawy sprawia, że dzieci w przedszkolu chętnie i z entuzjazmem przyswajają nowe informacje. Angażując wszystkie zmysły, mają możliwość aktywnego odkrywania otaczającego je świata. Dzieci czują się zmotywowane do zdobywania nowych umiejętności. Ciekawość i radość z poznawania świata stają się głównymi czynnikami napędzającymi ich naturalną chęć do nauki.

Różnorodność klocków konstrukcyjnych, takich jak „wafle” czy klocki Lego umożliwia dostosowanie aktywności do wieku i zainteresowań dziecka. Proste konstrukcje pozwalają młodszym dzieciom poznawać podstawowe zasady fizyki i inżynierii, natomiast zaawansowane zestawy dają starszym dzieciom szansę na eksperymentowanie z bardziej złożonymi modelami i rozwiązywanie kreatywnych wyzwań. Wspólne budowanie zachęca również do współpracy, komunikacji i rozwijania umiejętności społecznych.

„Wafle” konstrukcyjne to niezwykle kreatywne klocki, które pozwalają dzieciom swobodnie konstruować i tworzyć własne projekty. Klocki te są łatwe w łączeniu, a jednocześnie stabilne. Dzieci mogą budować całe konstrukcje, eksperymentować z różnymi układami i wzorami, a przy tym rozwijać zdolności manualne, kreatywne myślenie oraz wyobraźnię przestrzenną.

Klasyczne klocki Lego to sprawdzone narzędzie do nauki STEAM już od najmłodszych lat. Różnorodność kształtów, kolorów i wielkości klocków pozwala dzieciom na budowanie niemal dowolnych konstrukcji, od prostych figur po złożone modele. Zabawa z klockami Lego uczy logicznego myślenia, rozwiązywania problemów, a także skupienia i cierpliwości.

Możemy również wykorzystać kolorowe kubeczki. Ich podstawową zaletą jest łatwa dostępność i elastyczność w zastosowaniu — dzieci mogą łączyć kubeczki na wiele sposobów, tworząc różnorodne konstrukcje. Zabawa z kubeczkami rozwija wyobraźnię, umiejętności manualne, a także zdolność do przestrzennego myślenia.

Stymulowanie kreatywności u dzieci w przedszkolu jest niezwykle ważne, a zabawy są idealnym narzędziem do tego celu. Poprzez angażujące i inspirujące aktywności, przedszkolaki mogą rozwijać swoją wyobraźnię, kreatywne myślenie oraz umiejętność rozwiązywania problemów. Nauczyciele powinni zadbać o to, aby w przedszkolu panowała atmosfera sprzyjająca zabawie i eksperymentowaniu, która zachęca dzieci do próbowania nowych rzeczy. Zabawy konstrukcyjne, takie jak układanie klocków, puzzle lub modelowanie z plasteliny, pomagają rozwijać umiejętności manualne, logiczne myślenie oraz kreatywność. Eksperymenty i zabawy z wykorzystaniem materiałów, takich jak klocki, patyczki czy makarony, rozwijają kreatywność i poczucie sprawczości u dzieci.

Nieocenioną pomocą dydaktyczną są również wspomniane już roboty edukacyjne. Skupmy się na trzech, w pełni dostosowanych do potrzeb najmłodszych.

Photon to interaktywny robot edukacyjny, który pomaga dzieciom w nauce programowania, logicznego myślenia oraz rozwiązywania problemów. Photon porusza się, reaguje na dotyk i zmienia kolory, zachęcając do zabawy i eksperymentowania. Poprzez proste instrukcje dzieci mogą nauczyć Photona wykonywania różnych zadań, rozwijając przy tym umiejętności kodowania.

Ozobot to mały, inteligentny robot, który rozpoznaje kolory i linie, umożliwiając dzieciom naukę programowania w zabawny i interaktywny sposób. Dzieci mogą zaprogramować Ozobota, rysując na kartce różne wzory i kolory, które robot będzie śledzić. To świetny sposób na rozwijanie umiejętności logicznego myślenia i kreatywności u najmłodszych.

Skribot to programowalny robot, który pomaga dzieciom rozwijać umiejętności techniczne i inżynieryjne. Dzieci mogą samodzielnie zaprogramować Skribota, korzystając z intuicyjnego interfejsu, aby móc sterować jego ruchami i zachowaniami. Skribot to interaktywne narzędzie, które zachęca do współpracy, eksperymentowania i rozwiązywania problemów.

Skuteczne prowadzenie zajęć inżynieryjnych i kreatywnych w przedszkolu i klasach 1-3 wymaga dostosowania treści do wieku i możliwości rozwojowych dzieci.  Materiały, narzędzia
i aktywności powinny być dostosowane do poziomu poznawczego i motorycznego dzieci, jednocześnie wyzwalając ich ciekawość i motywację do nauki. Treści powinny być prezentowane w atrakcyjnej, zrozumiałej formie, z wykorzystaniem zabaw, historyjek lub prostych, intuicyjnych ćwiczeń. Należy wziąć pod uwagę krótki czas koncentracji oraz preferowanie przez dzieci aktywności ruchowych i manualnych nad czysto teoretycznymi.

Zdobywanie kompetencji technicznych już od najwcześniejszych lat nie tylko stymuluje rozwój poznawczy i motoryczny dzieci, ale także kształtuje ich kreatywne myślenie i umiejętność rozwiązywania problemów. Poprzez zabawy oraz pracę w grupie, dzieci rozwijają podstawy myślenia projektowego i zyskują cenne doświadczenia, które zaprocentują w przyszłości.

Wiele instytucji edukacyjnych i organizacji społecznych na całym świecie wdraża innowacyjne programy, których celem jest rozwijanie umiejętności technicznych i kreatywności u dzieci. W Polsce możemy znaleźć wiele dobrych przykładów takich inicjatyw.

Szkoły wprowadzają do programów nauczania elementy nauk ścisłych, technologii, inżynierii, sztuki i matematyki (STEAM), angażując dzieci w twórcze rozwiązywanie problemów i realizację praktycznych projektów.

Nie sposób pominąć ważnej roli w promowaniu i wspieraniu edukacji STEAM, jaką odgrywają instytucje oraz organizacje. Są one zaangażowane w tworzenie i wdrażanie programów edukacyjnych, dostarczanie zasobów oraz narzędzi, a także inspirowanie nauczycieli i rodziców do angażowania się w rozwój umiejętności technicznych i kreatywnych u dzieci. Instytucje te organizują liczne konkursy, warsztaty i wydarzenia, które zachęcają młodych ludzi do eksperymentowania, twórczego myślenia i zdobywania kompetencji przyszłości. Wspierają one również placówki oświatowe w wyposażaniu klas w nowoczesny sprzęt i materiały dydaktyczne, a także w szkoleniu nauczycieli w zakresie nowych technologii i metodyk nauczania. Nie mniej ważna jest również współpraca tych instytucji z rodzicami, którzy mogą aktywnie włączać się w proces edukacji STEAM.

Wczesna edukacja techniczna w przedszkolach otwiera przed dziećmi nowe perspektywy rozwoju, kształtując umiejętności potrzebne we współczesnym, dynamicznie zmieniającym się świecie oraz rozwijając kreatywność. Stanowi ona solidną podstawę do dalszego kształcenia oraz stymuluje kreatywność, innowacyjność i przedsiębiorczość – cechy niezbędne w wielu dziedzinach życia.

 

Autor: Marek Grzywna